Image
Publireportage Novo Nordisk · VAN-symposium De Vlaamse Apotheker Morgen · 28 november 2026
Meer dan één op de vier Belgen heeft minstens één chronische aandoening. Dat aantal zal door de vergrijzing alleen maar toenemen. Maar hoe spoor je mensen met een verhoogd risico op vóór ze patiënt worden? Een Belgisch proefproject van apothekersvereniging Apotheia, in samenwerking met Novo, schiet weldra uit de startblokken. Het doel: onderzoeken welke rol de buurtapotheek kan spelen bij de vroegtijdige opsporing en begeleiding van mensen met hoge bloeddruk, een verhoogde bloedsuikerspiegel, overgewicht of een afwijkend cholesterolgehalte. Volgens Anne Bruneel van Novo is de apotheek voor veel mensen een vertrouwde plek. Het persoonlijke contact kan bijdragen aan het voorkomen en vroegtijdig opsporen van cardiometabole risico’s.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zouden er tegen 2050 een miljard mensen op aarde leven met meerdere chronische aandoeningen. Tegen 2048 zou 86% van alle overlijdens wereldwijd, goed voor zo’n 77 miljoen doden, toe te schrijven zijn aan chronische ziektes. Maar zo’n vaart hoeft het niet te lopen.
“Achter aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, obesitas, type 2-diabetes, longaandoeningen en sommige vormen van kanker schuilen mensen, families en verhalen. Daarom is het zo belangrijk om risico's zo vroeg mogelijk te herkennen. Hoe sneller signalen worden opgemerkt, hoe groter de kans om gezondheidsproblemen te voorkomen of af te remmen. Dat kan mensen meer gezonde jaren en een betere levenskwaliteit geven, terwijl het tegelijk de druk op onze gezondheidszorg verlaagt,” stelt Public Affairs Manager Anne Bruneel van Novo in België.
Pilootproject toont kracht van apothekers
Maar hoe pak je preventie aan? Alles start bij het bereiken van mensen nog voor ze patiënt worden. Daarom onderzoeken apothekersvereniging Apotheia en Novo in een pilootproject hoe buurtapothekers mensen met een verhoogd risico op chronische aandoeningen vroeger kunnen opsporen. Daardoor krijgen burgers inzicht in hun cardiometabole gezondheid.
Er wordt daarbij breder gekeken dan risico’s alleen. Ook levensstijladvies, digitale ondersteuning bij gedragsverandering en doorverwijzing naar andere zorgverleners maken deel uit van het project. “Bij 35- tot 65-jarigen zonder bestaande diagnose of behandeling zullen we testen of apothekers onder meer bloeddruk, BMI en buikomtrek kunnen meten en via een gevalideerde vragenlijst helpen het cardiometabool risico in te schatten. Wijst die eerste screening op een verhoogd risico op bijvoorbeeld type 2-diabetes, obesitas of hart- en vaatziekten, dan volgt een doorverwijzing naar de huisarts voor verder onderzoek en, indien nodig, diagnose en behandeling,” aldus Apotheker Lauren Segers, Coördinator Farmaceutische Zorg & Innovatie bij de apothekersvereniging Apotheia.
Het pilootproject bouwt voort op eerdere Belgische projecten rond de vroegdetectie van type 2-diabetes via apotheken. Zo toonde Taking Care, een project tussen 2015 en 2017, al aan dat de rol van de apotheker van morgen veel breder gaat dan alleen geneesmiddelen verdelen.
Van de ruim 850 deelnemers bleken toen bijna 4 personen op 10 op basis van een vragenlijst een hoog risico op diabetes type 2 te hebben. Bij een aanvullende zelftest waren er bij 13 deelnemers aanwijzingen voor diabetes, terwijl 193 mogelijk in een voorstadium zaten. De deelnemers met een verhoogd risico werden doorverwezen naar hun huisarts. Dat leidde tot minstens vier nieuwe diagnoses van diabetes en elf bevestigde gevallen van een voorstadium.
Apotheken als voelsprieten van onze gezondheid
Betekent dat dan dat de buurtapotheek op eigen houtje moet bepalen wie een verhoogd risico loopt op een chronische aandoening? Zeker niet. Voor veel Belgen is de apotheker een vertrouwd aanspreekpunt dat dichtbij en gemakkelijk bereikbaar is.
Precies door die toegankelijkheid kan de buurtapotheek een nog grotere rol spelen in vroegdetectie en preventie. Apothekers kunnen signalen over gezondheid opvangen en mensen tijdig doorverwijzen. Ze kennen hun patiënten, vangen tijdens apotheekbezoeken signalen op en kunnen mensen met gezondheidsproblemen tijdig naar de huisarts leiden, nog vóór klachten ernstig worden. “De huisarts blijft de centrale zorgverlener voor mensen met een verhoogd risico op cardiometabole ziekten.
Maar om risico's vroeg op te sporen en aan te pakken, is samenwerking nodig. Andere zorgverleners zoals apothekers, verpleegkundigen of diëtisten en ook burgers zelf kunnen daarin een belangrijke rol spelen. Samen kunnen we gezondheidsproblemen voorkomen nog vóór mensen echt ziek worden,” aldus Anne Bruneel van Novo.
