Image
Publireportage MSD · VAN-congres De Vlaamse Apotheker Morgen · 28 november 2026
Preventie begint niet bij het vaccin, maar bij de persoon die ervoor in aanmerking komt. Hoewel er doeltreffende vaccins beschikbaar zijn tegen onder meer HPV en pneumokokken, blijven vaccinatiekansen onbenut. De uitdaging voor de zorg van morgen is daarom niet alleen vaccins beschikbaar stellen, maar ook mensen tijdig informeren, hun vaccinatiestatus bespreekbaar maken en hen vlot naar vaccinatie begeleiden.
De apotheker kan hieraan bijdragen als laagdrempelige zorgverlener en partner in de eerste lijn.
Een steeds belangrijkere rol in preventie
De rol van de apotheker in preventie is de voorbije jaren sterk geëvolueerd. Met vaccinatie tegen griep en COVID-19 hebben apothekers in België getoond dat zij vaccinatie toegankelijker kunnen maken [1]. Ook de WHO wijst op hun bredere bijdrage aan vaccinatie, gezondheidseducatie en preventieve zorg [2]. Die rol wordt internationaal steeds verder uitgebreid: in 2024 konden in 56 landen vaccins in de apotheek worden toegediend [3].
HPV-eliminatie vraagt meer dan een vaccin
Het humaan papillomavirus (HPV) kan bij vrouwen en mannen verschillende vormen van kanker veroorzaken [4]. Met vaccinatie en screening kan een groot deel van deze kankers worden voorkomen. In het Europe’s Beating Cancer Plan formuleerde de Europese Commissie daarom duidelijke doelstellingen voor 2030: minstens 90% van de meisjes volledig vaccineren tegen HPV en de vaccinatiegraad bij jongens aanzienlijk verhogen. Daarnaast is het de bedoeling om tegen 2025 aan minstens 90% van de vrouwen die voor baarmoederhalskankerscreening in aanmerking komen, screening aan te bieden [5].
Dat eliminatie van baarmoederhalskanker mogelijk is, tonen internationale voorbeelden. Zweden wil baarmoederhalskanker als volksgezondheidsprobleem elimineren via een combinatie van schoolvaccinatie, een gerichte inhaalcampagne voor jongvolwassenen en een georganiseerd screeningsprogramma [6]. Sinds de invoering van deze aanpak is het aantal gevallen van baarmoederhalskanker er sterk gedaald (Fig. 1). In drie Zweedse regio’s ligt de incidentie inmiddels onder vier gevallen per 100.000 inwoners, de WHO-drempel voor eliminatie [7, 8].
|
Fig. 1: Incidentie van baarmoederhalskanker in vrouwen in Zweden tussen 2000 en 2024. Aantal gevallen per 100 000 inwoners. Bron: Statistik livmoderhalscancer. (2024). [7] |
Ook in België ontstaan nieuwe mogelijkheden. Sinds 1 juni 2026 wordt HPV-vaccinatie terugbetaald voor niet eerder gevaccineerde jongvolwassenen van 19 tot en met 30 jaar (voor risicogroepen tot en met 45 jaar) [9]. Voor apothekers creëert dit een concreet aanknopingspunt om bij jongvolwassenen naar de vaccinatiestatus te informeren en, binnen de geldende bevoegdheden en afspraken, naar de voorschrijvende arts te verwijzen.Heldere informatie, aandacht voor vragen of twijfel en een consistente boodschap van apotheker en arts helpen vervolgens om de stap naar vaccinatie kleiner te maken.
Pneumokokkenvaccinatie: van ambitie naar actie
Een gelijkaardige opportuniteit zien we bij pneumokokkenvaccinatie. Personen vanaf 65 jaar en mensen met bepaalde aandoeningen lopen meer risico op een ernstig verloop, waaronder longontsteking, hersenvliesontsteking en bloedvergiftiging [10].
De Vlaamse gezondheidsdoelstelling maakt de ambitie meetbaar: tegen 2030 moet minstens 50% van de 65-plussers gevaccineerd zijn tegen pneumokokken [11]. De huidige vaccinatiegraad ligt nog duidelijk lager (Fig. 2) [12]. Het advies van de Hoge Gezondheidsraad beveelt bovendien aan om de vaccinatiestatus regelmatig na te kijken, bijvoorbeeld bij de jaarlijkse griepvaccinatie [10]. Dat maakt doelgerichte opvolging tot een gedeelde opdracht voor de eerste lijn.
| Fig. 2: Pneumokokkenvaccinatiegraad moet met 30% toenemen om de Vlaamse doelstellingen tegen 2030 te halen (gebaseerd op gegevens uit Janssens, A., Vaes, B., Abels, C. et al. Pneumococcal vaccination coverage and adherence to recommended dosing schedules in adults: a repeated cross-sectional study of the INTEGO morbidity registry.) [12] |
Vaccinatie tegen pneumokokken is terugbetaald voor volwassenen ouder dan 65 jaar met een comorbiditeit [13]. Veel mensen uit deze doelgroep komen geregeld in de apotheek, onder meer voor chronische medicatie of griepvaccinatie. Dat biedt kansen om op een passend moment de vaccinatiestatus te bespreken.
Samen maken we van vaccinatie een bereikbare stap
Als apotheker staat u dicht bij uw patiënten en geniet u hun vertrouwen. Een eenvoudige vraag, een helder advies of een gerichte doorverwijzing kan het duwtje zijn dat iemand nodig heeft om zich te laten vaccineren. Preventie bespreekbaar maken, met respect voor de keuze van de patiënt en in afstemming met andere zorgverleners, is daarbij belangrijk. Wanneer apothekers, artsen en verpleegkundigen informatie delen, dezelfde aanbevelingen uitdragen en duidelijke afspraken maken over opvolging, wordt vaccinatie eenvoudiger en doelgerichter. Zo draagt de apotheek van morgen bij aan een preventieve eerste lijn die meer mensen bereikt en hen de kans geeft zich te beschermen.
Bronnen
ADDIN EN.REFLIST
- APB. Griepvaccinatie is voortaan permanent mogelijk bij de apotheker. 2025 [cited 2026 10]; Available from: https://www.apb.be/nl-BE/Artikel/griepvaccinatie-is-voortaan-permanent-mogelijk-bij-de-apotheker~2615NL.
- WHO Europe, Advancing the role of the pharmacists to meet changing patient and health system needs 2024 [cited 2026 10]; Available from: https://www.who.int/europe/news-room/feature-stories/item/advancing-the-role-of-pharmacists-to-meet-changing-patient-and-health-system-needs.
- FIP, Leveraging pharmacy to deliver life-course vaccination - An FIP global intelligence report. 2024.
- Hoge Gezondheidsraad, Vaccinatie tegen infecties veroorzaakt door het humaan papillomavirus - HGR nr. 9181. 2017.
- European Commission, Europe's Beating Cancer Plan. 2021 [cited 2026 10]; Available from: https://commission.europa.eu/topics/public-health/european-health-union/cancer-plan-europe_en.
- Union for International Cancer Control, Sweden's journey to eliminate cervical cancer 2025 [cited 2026 10]; Available from: https://www.uicc.org/news-and-updates/news/swedens-journey-eliminate-cervical-cancer.
- Cancerfonden. Cervical cancer Statistics. 2024 [cited 2026 10]; Available from: https://www.cancerfonden.se/om-cancer/statistik/livmoderhalscancer.
- WHO. Global strategy to accelerate the elimination of cervical cancer as a public health problem. 2020; Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240014107.
- Vandenbroucke, F. HPV-vaccin tegen onder meer baarmoederhalskanker verder uitgebreid. 2026 [cited 2026 10]; Available from: https://vandenbroucke.belgium.be/nl/nieuws/hpv-vaccin-tegen-onder-meer-baarmoederhalskanker-verder-uitgebreid.
- Hoge Gezondheidsraad, Vaccinatie tegen Pneumokokken in Volwassenen (herziening 2025) - HGR nr. 9842. 2025.
- Departement Zorg, Gezondheidsdoelstelling Vaccinatie 2024-2030. 2024 [cited 2026 10]; Available from: https://www.departementzorg.be/nl/gezondheidsdoelstelling-vaccinatie.
- Janssens, A., et al., Pneumococcal vaccination coverage and adherence to recommended dosing schedules in adults: a repeated cross-sectional study of the INTEGO morbidity registry. BMC Public Health, 2023. 23(1): p. 1104.
- Wintervaccins: wat verandert er voor huisartsen in 2026? . 2026 [cited 2026 10]; Available from: https://www.medi-sfeer.be/nl/nieuws/vaccinations-hivernales-ce-qui-change-pour-les-generalistes-en-2026.html.
