Tot wel 70 % van de mensen met astma of COPD gebruikt hun inhalator niet correct. In Antwerpen Centrum gingen huisartsen en apothekers dit voorjaar samen aan de slag om daar iets aan te veranderen. We blikken terug op een geslaagde en gezellige reeks van vijf MFO’s.
Inhalatoren als centraal thema
Het onderwerp was niet moeilijk te vinden. Bij vorige MFO's in de eerstelijnszone Antwerpen Centrum konden deelnemers steeds suggesties formuleren voor nieuwe thema's, en inhalatoren stond al een tijdje op het verlanglijstje. Nico Carpriau, die het hele project vanuit KAVA coördineerde, legt uit hoe de keuze uiteindelijk viel: ‘Toen we samenkwamen met de tandems, telkens een organiserend arts en apotheker duo, legden we hen drie onderwerpen voor en lieten we hen zelf kiezen. Inhalatoren werd het. Artsen waren vragende partij omdat ze er nog te weinig over wisten, en voor apothekers was het een mooie kans om hun rol en de mogelijkheden van een GGG astma/COPD opnieuw op de kaart te zetten.’
De inhoudelijke ondersteuning vanuit Meduplace (KAVA) zorgt voor een stevige, wetenschappelijk onderbouwde basis met uitgewerkte MFO materialen die dezelfde kwaliteitsstandaard garanderen. In de voorbereiding stemmen de moderatoren met de lokale tandems af welke accenten extra aandacht krijgen, zodat de sessie aansluit bij wat deelnemers in hun dagelijkse praktijk tegenkomen. Tijdens de avond zelf komt dit samen in een interactieve opbouw met theorie, casussen en discussie. Zoals Silas Rydant, apotheker en Team Lead bij Meduplace, het verwoordt: ‘De samenwerking met de lokale tandems zorgt ervoor dat je inhoud niet los staat van de realiteit op het terrein. Dat maakt elk MFO net anders, ondanks dezelfde basis.’
Vijf buurten, één terugkerend thema
In een grote eerstelijnszone zoals Antwerpen Centrum, verdeeld over verschillende deelregio's, is het organiseren van meerdere sessies rond hetzelfde thema een bewuste keuze. ‘Ik zie er alleen maar voordelen in,’ zegt Nico. ‘Je werkt rond hetzelfde thema in één en dezelfde apothekers- en artsenkring, maar je laat de lokale deelnemers zelf een geschikte locatie en datum voorstellen voor hun eigen regio. Zo zitten ze echt samen met collega's uit de buurt.’
Praktisch vertaalt zich dat in één uitnodiging en één inschrijflink, waarbij deelnemers zich per regio kunnen inschrijven. Wie verhinderd is op een bepaald moment, kan later nog aansluiten in een aangrenzende gemeente. De moderator, die meerdere sessies begeleidt, kan bovendien aandachtspunten uit de ene regio meenemen naar de volgende.
Voor apotheker Theo Lescrinier was het dit jaar de eerste keer dat hij mee de organisatie op zich nam, als onderdeel van het duo voor centrum 2000. Hij kent het MFO-format intussen van verschillende kanten: eerst als deelnemer bij een sessie over diabetes, daarna als moderator over magistrale bereidingen, en nu als organisator. ‘Zo heb ik reeds op elke plaats gezeten,’ lacht hij.
Huisarts en apotheker als lokale motor
Elke sessie werd gedragen door een lokaal duo van een huisarts en een apotheker, dat de collega's uit de eigen buurt uitnodigde en verwelkomde. De samenwerking tussen KAVA, de verantwoordelijke van de apothekerskring en huisartsenkring Minerva was daarbij van meet af aan essentieel: per deelgemeente zochten zij samen naar een gemotiveerde apotheker en huisarts die het voortouw wilden nemen. Die tandems kregen een duidelijke rol: nadenken over de juiste locatie, collega's persoonlijk aansporen via mail, WhatsApp, Siilo of een bezoekje aan de apotheek, en de inleiding en verwelkoming op de avond zelf voor hun rekening nemen.
‘Het maakt een groot verschil wanneer de uitnodiging van je eigen collega's vertrekt,’ zegt Nico. ‘Die persoonlijke aanpak overtuigt waar een formele uitnodiging dat niet doet.’ Het was ondertussen het vierde jaar op rij dat de zone op die manier werkte, en de meeste duo's bleven ongewijzigd. Wanneer iemand uitviel, werd er relatief vlot vervanging gevonden. ‘Het bewijst dat het concept aanslaat en het enthousiasme groot blijft. Wij ontzorgen de duo’s door alle praktische en financiële zaken op te volgen.’
Meer dan alleen inhoud
Op de avonden zelf was er ruimte voor meer dan de inhoud alleen. De sessies startten steeds met een hapje, zodat deelnemers rechtstreeks van het werk konden komen zonder honger te hoeven lijden. Dat informele moment is vaak waar de eerste echte gesprekken ontstaan, tussen mensen die elkaar misschien alleen kennen van naam of van een doorverwijsbrief.
Theo omschrijft het treffend: ‘We zien de collega's en huisartsen zeer weinig in levende lijve. Vroeger was er nog IPSA, maar sinds de opkomst van webinars is het directe contact sterk verminderd. Een MFO is een uitgesproken kans om voor het broodje, tijdens de avond én na met een pint van gedachten te wisselen. Die gesprekken overstijgen uiteraard het onderwerp van de avond.’
De avonden zaten vol van die momenten waarop theorie en praktijk botsen. Zo bleek correct inhaleren moeilijker dan de meeste deelnemers verwachtten: de manier en kracht van inademen moeten aangepast zijn aan het type inhalator. Wie zelf een demo-inhalator uitprobeerde, keek meer dan eens verrast op van zijn eigen techniek. En tijdens de feedbackronde aan het einde van de avond bleek dat meerdere artsen nog nooit van een GGG hadden gehoord. Inzichten die je alleen opdoet als je samen aan tafel zit met je collega's.
De sessie over inhalatoren was wat Theo noemt ‘één uit de boekjes’: veel interactie, een uitstekende moderator en een zaal vol collega's die bereid waren om eerlijk te praten over wat beter kan. Hij was zelf overtuigd dat hij over inhalatoren al het nodige wist. ‘Maar ik ben toch naar huis gegaan met nieuwe bruikbare informatie.’ Een bijzonder moment was de mogelijkheid om via KAVA in groep demo-inhalatoren aan te vragen bij de verschillende producenten. ‘Een unieke meerwaarde van een MFO die je nergens anders krijgt.’
Van avond naar praktijk
Het echte succes van een MFO meet je niet op de avond zelf, maar in de weken en maanden erna. Over vijf avonden werden in totaal 77 zorgverleners bereikt: 41 artsen (15 praktijken) en 36 apothekers (19 apotheken). Het enthousiasme tijdens de sessies vertaalde zich ook in de evaluatie achteraf, met complimenten van het RIZIV voor het mooie verslag en grote opkomst van artsen en apothekers. Een mooie erkenning voor de lokale samenwerking.
Dr. Apr. Paulien Meert, coördinator van het MFO Inhalatoren bij Meduplace en moderator van dienst, geeft tijdens de avond zoveel mogelijk tips mee om toe te passen in de huisartsenpraktijk of officina. ‘Met de theoretische stukken frissen de deelnemers hun kennis op, maar het blijft ons doel om vooral de praktische kant van het thema te belichten. Zo is er heel wat te doen rond overgebruik van salbutamol als noodmedicatie. Het MFO is een uitgelezen kans om met collega’s te bepalen hoe overgebruik gesignaleerd en opgevolgd kan worden.’
Voor Theo was de impact van de sessie over inhalatoren heel concreet. De huisartsen bleken open te staan voor apothekers die hun steentje willen bijdragen aan de GGG astma/COPD. ‘Zelf was ik daar nog niet mee begonnen gezien de administratieve last. Maar de huisartsen hebben me overtuigd om bij gemeenschappelijke patiënten snel een GGG te doen en opvolging te voorzien. Het verzamelen van alle info en het samenstellen van een infomap is al gestart. Ik hoop op 1 juni te kunnen beginnen.’
Dat is ook de structurele impact die Nico voor ogen heeft wanneer hij terugblikt op de reeks. ‘Een goede opkomst en positieve evaluaties zijn fijn, maar wat me het meest voldoening geeft zijn de gesprekken tussen artsen en apothekers, voor, tijdens en na het MFO. Die goede contacten dragen structureel bij tot een betere lokale samenwerking, en dat is uiteindelijk in het belang van de patiënt.’
Het MFO eindigt niet op de avond zelf
Nico is duidelijk over wat er na de avonden moet gebeuren: evalueren, bijsturen, plannen. ‘Neem tijd voor de evaluatie samen met de tandems. Zie welke punten beter kunnen, denk na over andere onderwerpen en plan al een vervolgafspraak. Deel de afspraken uit het verslag met wie aanwezig was, maar ook met wie er niet bij kon zijn. En leg dan een datum vast die past in de lokale planning.’
Voor wie twijfelt om zelf een MFO op te zetten, is de boodschap helder: de drempel is lager dan je denkt. Er is budget, er zijn opgeleide moderatoren, de onderwerpen zijn praktijkgericht en de sessies zijn geaccrediteerd. Binnen KAVA, de lokale huisartsenkringen en de eerstelijnszones is bovendien al expertise aanwezig om je op weg te helpen. Meer weten? Contacteer KAVA of kijk op de website voor beschikbare MFO-pakketten.
Theo sluit af met één zin die eigenlijk alles samenvat: ‘Be there next time.’
Apr. Celine Meerpoel – Meduplace
