Deze week krijgen we te maken met uitzonderlijk hoge temperaturen, zowel overdag als ’s nachts. Door die aanhoudende hitte zonder afkoelmoment neemt het risico op ernstige gezondheidseffecten toe. Dat geldt zeker voor kwetsbare groepen, zoals ouderen, jonge kinderen, chronisch zieken en personen met cognitieve of psychiatrische aandoeningen. Daarom wordt de alarmfase van het nationaal ozon- en hitteplan opgestart.
Momenteel legt de federale overheid geen extra verplichtende maatregelen op. Wel wordt gevraagd om de bestaande maatregelen verder aan te scherpen en extra aandacht te hebben voor kwetsbare personen. Ook in de apotheek is die waakzaamheid belangrijk. Apothekers komen dagelijks in contact met patiënten die tijdens hitte extra risico kunnen lopen.
Zeker bij patiënten die alleen wonen, veel medicatie gebruiken of minder gemakkelijk hulp vinden, kan dat verschil maken.
In een overzichtelijke tabel bundelen we praktische tips voor apothekers. Je vindt er informatie over alarmsignalen van hittestress, advies om het lichaam koel te houden en aandachtspunten rond medicatie bij hoge temperaturen.
Tijdens een hittegolf kan de apotheek een belangrijke plek zijn om gezondheidsrisico’s sneller te herkennen. Een kort advies, een gerichte vraag of een tijdige doorverwijzing kan patiënten helpen om veilig door warme dagen te komen. Blijf dus alert voor alarmsignalen, spreek waar mogelijk je meest kwetsbare patiënten aan en geef nuttige tips mee. Bij vermoeden van een hitteslag kan het nodig zijn om 112 te bellen.
Download hier een overzicht van tips en alarmsignalen
Alarmsignalen van hitte
Warmte beïnvloedt verschillende processen in het lichaam, zoals de vochtbalans, thermoregulatie en cardiovasculaire belasting. Klachten kunnen mild beginnen, maar snel erger worden.
Let op deze signalen, gerangschikt van vroege klachten tot alarmtekenen:
-
uitgesproken dorst;
-
vermoeidheid en zwakte;
-
hoofdpijn;
-
duizeligheid;
-
misselijkheid;
-
spierkrampen;
-
concentratieproblemen of verwardheid;
-
droge huid of verminderd zweten;
-
lage bloeddruk;
-
versnelde hartslag.
Alarmsgignalen bij kinderen
Vooral baby’s, jonge kinderen (< 5 jaar) en kinderen met een chronische aandoening, beperking of overgewicht zijn kwetsbaar.
Ze raken sneller uitgedroogd en kunnen vaak niet aangeven dat ze het te warm hebben
Tussen 3 en 5 jaar:
-
Minder tranen
-
Minder naar het toilet gaan of minder natte luiers op 24 uur
-
Donkergeelgekleurde urine
-
Rusteloosheid of slaperigheid
Kinderen < 3 jaar:
-
Diepliggende ogen
-
Ingezonken fontanel
-
Huilen zonder tranen
Algemene maatregelen tegen hittestress: hoe koel je af?
-
Zorg voor een koele woning.
-
Kies luchtige en lichte kledij.
-
Zoek indien mogelijk een koele plek op.
-
Veel winst krijg je door plaatsen te koelen waar grote bloedvaten dicht onder de huid liggen:
-
Polsen onder koud of lauw stromend water gedurende 30-60 seconden.
-
Leg een koude doek of koelpak in je nek. Gebruik je ijs? Zorg dan dat dit niet tegen de huid komt om brandwonden te vermijden.
-
Voeten in een teiltje met koel water.
-
-
Gebruik liever koel of lauw water (15-25°C) dan ijskoud water. IJskoud water kan de bloedvaten doen samentrekken, waardoor je minder warmte afgeeft
-
Draag vochtige kledij om het lichaam af te koelen.
-
Bescherm tegen de zon: vermijd felle zon waar mogelijk, kies beschermende kledij en gebruik zonnebescherming op een correcte manier
-
Vermijd zware inspanningen op de warmste momenten van de dag. Op zeer warme dagen is dit tussen 11u en 20u. Neem vaak pauzes.
-
Drink voldoende, water is daarbij de beste dorstlesser. Wees voorzichtig met elektrolytenbevattende dranken. Die zijn niet voor iedereen de ideale oplossing, zeker niet bij patiënten met cardiale problemen. Ook ORS vraagt een juiste inschatting en gepast gebruik.
Tips voor risicogroepen
Ouderen
-
Laat ouderen voldoende en regelmatig drinken, ook zonder dorst.
-
Bied keuze en variatie aan. Koffie, thee en suikerhoudende dranken kunnen helpen om drinken aan te moedigen, maar laat water primeren.
-
Zorg voor een frisse slaapkamer en luchtig beddengoed. Ververs regelmatig kussensloop en lakens.
-
Gebruik eenvoudige verkoeling: een waterspuit, een koele doek in de nek, stromend water over de polsen, een douche of een voetbad.
Jonge kinderen
-
Laat kinderen meer drinken:
-
Baby’s jonger dan zes maanden krijgen best extra moedermelk of kunstmelk.
-
Kinderen ouder dan zes maanden kunnen flessenwater krijgen.
-
Vanaf drie jaar mag ook leidingwater.
-
-
Pas voeding aan waar nodig.
-
Sluit de kap van een kinderwagenniet volledig af.
-
Laat baby’s met een nat washandje spelen.
-
Let op met warme oppervlakken zoals rubber, kunstgras, zand, stenen en glijbanen.
-
Laat kinderen nooit alleen achter in de auto.
Medicatie en warmte
Warmte kan ook een impact hebben op medicatiegebruik en bewaring.
Tijdens een hittegolf kan het verstandig zijn om
-
Zalven, crèmes en suppositoires in de koelkast te bewaren,
-
Bewaar insuline eveneens in de koelkast, ook na eerste gebruik, maar haal ze kort voor de injectie er weer even uit. Diabetici kunnen sneller een hypo doen.
Sommige geneesmiddelen kunnen dehydratie of een hitteslag helpen uitlokken: de SADMANS-lijst. Overleg steeds met de arts voor aangepaste maatregelen!
S: sulfonylurea
A: ACE-inhibitoren
D: diuretica
M: metformine
A: angiotensine II-receptorblokkers (sartanen)
N: NSAID’s
S: SGLT2-inhibitoren
Meer tips over omgaan met warmte vind je op www.warmedagen.be.
