De apotheker verankeren in de eerstelijnsgezondheidszorg

De komende jaren wil  het Vlaams ApothekersNetwerk (VAN) sterk inzetten op  het project “Verankering van de apotheker in de eerstelijnsgezondheidszorg”. Dat een echte, goede verankering nodig is, mag duidelijk zijn: met een beter medicatiegebruik valt nog zeer veel gezondheidswinst te halen. En daar kunnen we als apotheker – samen met de arts, de patiënt, de mantelzorger en de thuisverpleegkundige – sterk toe bijdragen. Kernbegrippen: innovatief ondernemerschap in de Farmaceutische Zorg.

2657 apotheken in Vlaanderen, 589 apotheken in Brussel. Als geneesmiddelenexpert en eerstelijnsgezondheidswerker kan de apotheker een zeer belangrijke rol spelen in de begeleiding van de patiënt bij zijn medicatiegebruik. Naast preventie en het voorkomen en oplossen van geneesmiddelengebonden problemen kan de apotheker onder meer bijdragen tot een goed en veilig medicatiegebruik en een betere therapietrouw. Dit potentieel, dat uitgebreid werd beschreven in de wetenschappelijke literatuur, wordt tot nog toe in ons gezondheidssysteem onvoldoende benut.

 

Medicatieschema

De laatste jaren is vrijwel voor alle zorgverleners in de gezondheidszorg duidelijk geworden dat het medicatieschema een belangrijke sleutel betekent in het verbeteren van de medicatieveiligheid en therapietrouw van de patiënt. Voor de patiënt biedt het medicatieschema een meerwaarde om de instructies, die hij van de voorschrijver en de apotheker kreeg, duidelijk te begrijpen. Maar ook voor de apotheker is het opstellen van een medicatieschema een handige methode om de complexiteit van het geheel aan medicatie die de patiënt moet nemen te evalueren en eventueel maatregelen te nemen, al dan niet in overleg met de arts. Zo kan de apotheker aan de hand van het medicatieschema bvb. dubbelmedicatie opsporen en oplossen, alsook de instructies voor inname van de verschillende geneesmiddelen verduidelijken, zoals bvb. 1x/week voor methotrexaat. Daarenboven geeft het medicatieschema aanleiding  tot  een  nieuwe  dienstverlening die voor sommige patiënten noodzakelijk kan zijn. Individuele medicatievoorbereiding voor die patiënten die het nodig hebben is daarvan slechts één voorbeeld.

IMV en transmurale zorg worden hierdoor gefaciliteerd. Hierdoor krijgt de apotheker een volwaardige rol bij het verder uitwerken van thuiszorgmodellen. Evenzeer van toepassing voor gezondheidspreventie. Bijkomende vraag: kan de apotheker de verantwoordelijkheid opnemen bij gezondheidsklachten van patiënten? Via Medisch Farmaceutisch Overleg verder werken aan de participatie en erkenning van de apotheker in het multidisciplinair overleg in de éérste lijn.

Dementie

Door de grote vergrijzing van de maatschappij en een vroegere diagnosevaststelling van dementie worden steeds meer personen met dementie in de eerste lijn aangetroffen. Maar de uitzichtloosheid van de situatie geeft ook de hulpeloosheid van de problematiek van de hulpverlener weer. Voor wat de medicatie betreft hebben deze patiënten een grote kans op zowel overdosering als onderdosering. Gezien de huidige situatie, namelijk dat de patiënten veel langer in de thuiszorg of eerste lijn verblijven, is het dan ook wenselijk om het farmaceutische luik van hun zorg onder strenge controle te houden. De apotheker is in deze het eerste aanspreekpunt!

Individuele medicatievoorbereiding

IMV is een taak van de apotheker, opgelegd in het KB van 24/09/2012. IMV is een opportuniteit om zijn rol aangaande farmaceutische zorg concreet in te vullen. Het blijft evenwel een aandachtspunt dat er momenteel geen vergoeding is voor IMV voor de apotheker. Doelstelling moet zijn om een aparte honorering, of in het kader van EUB (eerste uitgifte begeleiding) te voorzien.

Medisch-farmaceutisch overleg

 

Preventie

 

Transmurale medicatieoverdracht

Uit onderzoek blijkt dat ontslag na ziekenhuisopname risico’s vormt voor de medicatieveiligheid van de patiënt omdat er vaak een gebrekkige overdracht van gegevens gebeurt tussen ziekenhuis en eerstelijn. Het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) publiceerde in 2010 een lijvig rapport met een reeks aanbevelingen voor een betere ‘seamless care’ (1). Medicatieoverdracht bij ziekenhuisopname en bij ontslag vereist een globale aanpak over een brede regio.

Vaccinatie

 

Valpreventie